2026 жылғы 16–18 сәуірде Зоология институтында (Алматы қ.) көрнекті кеңестік және қазақстандық герпетолог Зоя Карповна Брушконың (1931–2023) 95 жылдығына арналған «Қазіргі герпетологияның жетістіктері мен мәселелері» атты Халықаралық ғылыми онлайн-конференция өтті.
Зоя Карповна Брушкоға арналған герпетологиялық конференция ҚР ҒЖБМ ҒК Зоология институтының ұйымдастыруымен және РФ ҒА жанындағы А.М. Никольский атындағы Герпетологиялық қоғамының қолдауымен өтті, сондай-ақ оны ұйымдастыруға Т.Н. Дүйсебаева мен М.А. Чирикова (Зоология институты, ҚР) тікелей қатысты.
Үш күндік «Қазіргі герпетологияның жетістіктері мен мәселелері» онлайн-конференциясына ТМД-ның 4 елінен: Қазақстан, Ресей, Әзербайжан және Өзбекстаннан өкілдер қатысты.
Конференцияның ашылуында қатысушыларға құттықтау сөз сөйлегендер: ҚР Зоология институтының бас директоры Р.В. Ященко және Дағыстан мемлекеттік университетінің зоология және физиология кафедрасының меңгерушісі, РФ ҒА жанындағы А.М. Никольский атындағы Герпетологиялық қоғамының президенті Л.Ф. Мазанаева.
Жалпы конференцияға шамамен 70 адам қатысты, оның ішінде 28 баяндаушы (бірлескен авторларымен бірге – 53), секция модераторлары және түрлі ғылыми және білім беру ұйымдарынан келген тыңдаушылар болды.
Онлайн-конференцияның негізгі мақсаты соңғы жылдардағы зерттеулердің жетістіктерін бағалау, герпетофаунаны сақтау саласындағы табыстарды саралау, идея алмасу және жас герпетологтарға тәжірибе беру болды.
Конференцияда 5 пленарлық және 25 секциялық баяндама ұсынылды. Баяндамалар қазіргі және қазба герпетофаунаны қамтып, құйрықты және құйрықсыз қосмекенділерді, тасбақаларды, кесірткелер мен жыландарды, сондай-ақ тірі жүйелердің молекулалық-генетикалықтан биоценотикалық деңгейіне дейінгі барлық деңгейлерін қамтыды.
Қатысушылар филогения және жүйелеу, морфология және молекулалық генетика, экология және физиология, биогеография және палеогеография, қосмекенділер мен бауырымен жорғалаушылардың этологиясы, сондай-ақ оларды in–situ және ex–situ сақтау мәселелерін қарастырды. Заманауи әдістердің кең спектрі ұсынылды, соның ішінде электрондық чиптеу (Пермь МГПУ) және ең жаңа нейрожелілік модельдеу (Петрозаводск МУ).
Табиғи экожүйелердің антропогендік өзгерістерінің күшеюі жағдайында герпетофаунаны сақтау мәселелеріне ерекше назар аударылды. Атап айтқанда, Өзбекстан ҒА Зоология институты мен ММУ Зоологиялық музейінің мамандары дәстүрлі қорғау тәсілдерін жаңа бағытпен – герпетологиялық маңызды аумақтарды (КГА) құрумен ұштастыру қажеттігін атап өтті.
«Қазіргі герпетологияның жетістіктері мен мәселелері» конференциясының 3 күндік ЖАЗБАЛАРЫ
Конференцияның барлық күндерінің жазбалары Зоология институтының YouTube арнасында жарияланған:
1-күн конференция
2-күн конференция
3-күн конференция
Конференция қорытындысы бойынша қарар қабылданып, келесі ұсыныстар енгізілді:
1) Конференция жұмысы табысты әрі нәтижелі деп танылсын.
2) Баяндамалардың жоғары деңгейі, зерттеу географиясының кеңеюі және заманауи әдістерді қолданатын зерттеулердің әртүрлілігі атап өтілсін.
3) Дағыстан мемлекеттік университетінің герпетологиялық мектебінің тұрақты жұмысы және Қазан, Калуга, Петрозаводск, Томск университеттерінде жас ғалымдардың қалыптасуы қолдау тапсын.
4) ТМД елдерінде герпетологиялық маңызды аумақтарды (КГА) құру бойынша жұмысты жандандыру:
а) КГА анықтау критерийлерін әзірлеу;
б) перспективалы аумақтарды таңдау;
в) бастаманы мемлекеттік және әкімшілік органдар арқылы ілгерілету.
5) Герпетологиялық орталықтар мен ғылыми-білім беру ұйымдары арасындағы үйлестіру мен ынтымақтастықты күшейту.
04.05.2026 ж.