2026 жылғы 4 маусымда Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым комитетінің Зоология институтында цифрлық технологияларды пайдалану арқылы жабайы жануарларды мониторингтеу мен олардың санын бағалаудың заманауи тәсілдеріне арналған «Фототұзақтар көмегімен орман белдеуіндегі тұяқты жануарларды есепке алудың заманауи әдістері» атты дөңгелек үстел өтті.
Іс-шараны Зоология институты мен Ақпараттық және есептеу технологиялары институты ұйымдастырды. Гибридті форматта өткен дөңгелек үстел Қазақстан мен Чехия Республикасының ғалымдары мен мамандарын бір алаңға біріктірді. Оның жұмысына Зоология институтының, Ақпараттық және есептеу технологиялары институтының қызметкерлері, Қазақстан биоалуантүрлілікті сақтау қауымдастығының (ҚБСҚ) өкілдері, сондай-ақ Чехия Республикасының Орман және аңшылық шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының мамандары қатысты.
Іс-шараға қатысушыларды Зоология институты бас директорының ғылым жөніндегі орынбасары Марина Александровна Чирикова құттықтап, ғылыми зерттеулер мен табиғатты қорғау қызметінің тиімділігін арттыру үшін жануарларды есепке алудың заманауи әдістерін енгізудің маңыздылығын атап өтті.
Фототұзақтар мен цифрлық технологиялар жабайы жануарларды зерттеу мен мониторингтеудің ең тиімді құралдарының біріне айналып отыр. Олар жануарлардың табиғи тіршілік ортасына тікелей араласпай-ақ олардың түрлік құрамы, саны, таралуы және мінез-құлқы туралы объективті деректер алуға мүмкіндік береді. Деректерді өңдеудің заманауи әдістері, оның ішінде машиналық оқыту мен жасанды интеллект технологиялары үлкен көлемдегі ақпаратты талдау жылдамдығын едәуір арттырып, ғылыми зерттеулер мен биоалуантүрлілікті қорғау саласында жаңа мүмкіндіктер ашады.
«Машиналық оқыту әдістерін қолдана отырып, Қазақстан Республикасының аңшылық шаруашылықтарын басқарудың цифрлық жүйесін әзірлеу» жобасының сарапшысы Сергей Владимирович Соколов аңшылық шаруашылығын цифрландыру және жануарлар дүниесін мониторингтеу саласындағы қазақстандық және чехиялық мамандар арасындағы ынтымақтастықтың дамуы туралы баяндады.
Негізгі баяндаманы Чехия Республикасының Орман және аңшылық шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының жануарлар дүниесін басқару бөлімінің жетекшісі Ян Цукор жасады. Ол Чехиядағы тұяқты жануарларды есепке алу тәжірибесін таныстырып, нәжіс үйінділері бойынша есеп жүргізу, жылу бейнелеу мониторингі, фототұзақтар және жылу бейнелеу құрылғыларымен жабдықталған ұшқышсыз ұшу аппараттары сияқты әдістердің қолданылуын сипаттады. Сонымен қатар фототұзақтардан алынған деректер негізінде жануарлар популяциясының тығыздығын бағалауға мүмкіндік беретін Random Encounter Model моделін қолдануға ерекше назар аударылды.
Зоология институтының териология зертханасы Қар барысын мониторингтеу орталығының меңгерушісі Максим Владиславович Беспалов Қазақстан аумағындағы қар барысы мен ірі сүтқоректілерді мониторингтеуде фототұзақтарды көпжылдық қолдану нәтижелерін ұсынды. Баяндамада аталған әдісті ғылыми зерттеулер мен биоалуантүрлілікті мониторингтеу бағдарламаларында одан әрі пайдалану мүмкіндіктері қарастырылды.
Қазақстан биоалуантүрлілікті сақтау қауымдастығы атқарушы директорының ғылым жөніндегі орынбасары, ҚБСҚ Қолданбалы биология орталығының директоры Сергей Львович Скляренко табиғат қорғау қызметінде фототұзақтар мен ұшқышсыз ұшу аппараттарын қолданудың практикалық тәжірибесімен бөлісті.
Пікірталас барысында қатысушылар Қазақстанда жануарларды есепке алудың заманауи технологияларын енгізу перспективаларын, фототұзақтардың архивтік деректерін пайдалану мәселелерін, ғылыми зерттеулерде камераларды орналастыру ерекшеліктерін, сондай-ақ мониторинг барысында жиналған үлкен көлемдегі деректерді өңдеуде машиналық оқыту әдістерін қолдану мүмкіндіктерін талқылады. Сирек кездесетін жануарлар түрлеріне қатысты Random Encounter Model моделін пайдалану және әртүрлі фототұзақтарға тіркелген жеке дараларды сәйкестендіру мәселелері ерекше қызығушылық тудырды.
Дөңгелек үстел жануарлар дүниесін мониторингтеу және тұяқты жануарлар санына баға беру саласындағы халықаралық тәжірибе алмасудың маңызды алаңына айналды. Кездесу қорытындысы бойынша қатысушылар ғылыми ынтымақтастықты жалғастыруға, деректер алмасуға және биоалуантүрлілікті есепке алу мен мониторингтеудің заманауи әдістерін бірлесіп дамытуға қызығушылық білдірді.
05.06.2026